Mỗi lần da bị đâm, rạch hay làm tổn thương đều mở ra một đường cho vi khuẩn. Đó là lý do vô khuẩn là yêu cầu bắt buộc, và là lý do nhiễm trùng vẫn là biến chứng thường gặp nhất sau các can thiệp thẩm mỹ.
Dấu hiệu nhận biết
- Sưng nóng đỏ tăng dần thay vì giảm dần.
- Đau tăng lên sau khi đã qua giai đoạn đầu.
- Vùng đó ấm hơn rõ so với da xung quanh.
- Chảy dịch đục, vàng, hoặc có mùi.
- Sốt, ớn lạnh, mệt mỏi.
- Xuất hiện khối mềm, căng, đau khi ấn.
- Vệt đỏ lan từ vùng tổn thương ra xung quanh.
Dấu hiệu cuối cùng và sốt là hai thứ cần đi khám ngay, không chờ tới hôm sau.
Xu hướng là chìa khoá
Sưng và đỏ trong những ngày đầu là bình thường sau nhiều can thiệp. Điều phân biệt là hướng đi: bình thường thì đỉnh điểm rồi giảm dần, nhiễm trùng thì tiếp tục tăng hoặc bùng lên sau khi đã đỡ.
Việc cần làm ngay
- Chụp ảnh, ghi lại ngày giờ.
- Liên hệ nơi đã làm, gửi ảnh và mô tả.
- Nếu có sốt, vệt đỏ lan, hoặc đau nhiều, hãy đi khám ngay chứ không chỉ nhắn tin.
- Không bôi thêm bất cứ thứ gì chưa được chỉ định.
- Không tự nặn, chích hay bóp.
- Giữ vùng đó sạch và khô theo hướng dẫn đã có.
Vì sao không tự mua kháng sinh
Ba lý do. Thứ nhất, không phải mọi tình trạng sưng đỏ đều là nhiễm trùng do vi khuẩn. Thứ hai, dùng sai loại hoặc dùng nửa vời có thể làm mờ triệu chứng, khiến bác sĩ khó chẩn đoán khi bạn đi khám. Thứ ba, việc này góp phần vào tình trạng kháng thuốc, vốn đã là vấn đề lớn.
Nếu bạn nghĩ mình cần kháng sinh, điều đó có nghĩa là bạn cần đi khám.
Nhiễm trùng muộn
Không phải mọi biến chứng đều xuất hiện trong tuần đầu. Có những phản ứng hoặc nhiễm trùng xảy ra sau nhiều tuần tới nhiều tháng, đôi khi sau một đợt ốm hoặc một thủ thuật nha khoa. Vì vậy hãy giữ thông tin về can thiệp đã làm lâu dài, và luôn nói với bác sĩ rằng vùng đó từng được can thiệp.
Yếu tố làm tăng nguy cơ
- Cơ sở không bảo đảm vô khuẩn.
- Dụng cụ dùng lại hoặc không được xử lý đúng.
- Sản phẩm không rõ nguồn gốc hoặc chiết từ lọ chung.
- Tự chạm, nặn, bóc vảy trong quá trình hồi phục.
- Không tuân thủ hướng dẫn chăm sóc.
- Bệnh nền như tiểu đường không kiểm soát tốt.
- Hút thuốc.
Phần lớn danh sách này nằm trong tầm kiểm soát của bạn hoặc của việc chọn nơi làm.
Quan sát vô khuẩn trước khi làm
Bạn không cần biết chuyên môn để nhận ra: người làm sát khuẩn tay, đeo găng mới, dụng cụ dùng một lần được bóc trước mặt bạn, bàn làm việc sạch, vật sắc nhọn bỏ vào hộp riêng. Thiếu những điều này là lý do đủ để đứng dậy.
Khi phải đi khám
Tới cơ sở y tế có chuyên khoa phù hợp, hoặc bệnh viện nếu có sốt cao, vệt đỏ lan nhanh, hoặc bạn thấy mệt nhiều. Mang theo toàn bộ thông tin về can thiệp: làm gì, ở đâu, khi nào, sản phẩm gì, ai thực hiện.
Nói thật kể cả khi ngại
Nhiều người giấu việc mình làm ở cơ sở không chính thống hoặc tự làm tại nhà. Bác sĩ cần thông tin để chọn hướng xử trí, và việc giấu chỉ làm chậm điều trị. Đây là tình huống họ gặp thường xuyên và họ không phán xét bạn.
Điều trị thường cần thời gian
Nhiễm trùng ở mô đã có vật liệu lạ có thể khó điều trị hơn và đôi khi cần lấy vật liệu ra. Đây là quyết định của bác sĩ dựa trên tình trạng cụ thể. Hãy tuân thủ phác đồ đầy đủ và đi tái khám đúng hẹn, kể cả khi bạn đã thấy đỡ.
Uống hết đợt thuốc
Ngưng kháng sinh khi vừa thấy đỡ là sai lầm rất phổ biến. Nó làm tăng nguy cơ tái phát và nguy cơ kháng thuốc. Nếu bạn gặp tác dụng phụ khó chịu, hãy báo bác sĩ thay vì tự ngưng.
Sau khi ổn định
Hãy hỏi bác sĩ vì sao chuyện này xảy ra và cần lưu ý gì cho lần sau. Nếu nguyên nhân đến từ cơ sở đã làm, đó là thông tin quan trọng cho quyết định tiếp theo của bạn và có thể đáng phản ánh.
Tóm lại
Nhận biết bằng xu hướng tăng dần của sưng nóng đỏ đau, cộng với sốt hoặc chảy dịch. Liên hệ ngay và đi khám nếu có sốt hoặc vệt đỏ lan. Không tự mua kháng sinh, không tự nặn chích, không bôi mẹo dân gian. Và hãy nói thật toàn bộ những gì đã làm.
Câu hỏi thường gặp
Dấu hiệu sớm của nhiễm trùng là gì?
Sưng nóng đỏ tăng dần thay vì giảm dần, đau tăng lên, vùng tổn thương ấm hơn xung quanh, và có thể kèm sốt. Điểm mấu chốt là xu hướng đi lên sau khi đã qua giai đoạn đầu.
Có nên tự mua kháng sinh uống không?
Không. Dùng sai loại hoặc sai thời gian có thể làm che mờ triệu chứng, khiến chẩn đoán khó hơn và góp phần vào tình trạng kháng thuốc. Hãy đi khám để được kê đúng.
Nhiễm trùng có thể xuất hiện muộn không?
Có. Một số phản ứng hoặc nhiễm trùng xuất hiện sau nhiều tuần tới nhiều tháng. Vì vậy nếu vùng đã can thiệp sưng đau bất thường ở bất kỳ thời điểm nào, hãy đi khám và nói rõ bạn từng làm gì ở đó.
Có được tự chích hay nặn ổ mủ không?
Không. Tự chích bằng dụng cụ không vô khuẩn làm lan nhiễm trùng và có thể để lại sẹo nặng. Việc này phải do nhân viên y tế thực hiện trong điều kiện phù hợp.