Trong buổi tư vấn phẫu thuật, người ta hỏi rất nhiều về hình dáng, về vật liệu, về thời gian lành. Rồi phần gây mê trôi qua trong một câu: chị yên tâm, có bác sĩ gây mê. Nhưng đây mới là khâu mà tai biến nghiêm trọng nhất thường xảy ra.
Gây mê thật ra là gì
Đó không chỉ là làm cho bạn ngủ. Trong suốt ca mổ, một bác sĩ chuyên trách kiểm soát hô hấp, tuần hoàn và mức độ đau của bạn bằng thuốc và máy, theo dõi liên tục và điều chỉnh liên tục. Công việc này đòi hỏi đào tạo riêng và không kiêm nhiệm được với việc mổ.
Bác sĩ gây mê là một người riêng
Đây là điểm cần kiểm tra. Trong một ca mổ đúng chuẩn, người mổ lo phần phẫu thuật, bác sĩ gây mê lo phần duy trì sự sống. Nếu người mổ kiêm luôn việc theo dõi, hoặc nếu việc đó giao cho một điều dưỡng không được đào tạo chuyên trách, đó là tình huống bạn nên từ chối.
Khám tiền mê
Trước ngày mổ, bác sĩ gây mê phải khám và đánh giá bạn: tiền sử, bệnh nền, thuốc đang dùng, kết quả xét nghiệm, đường thở, khả năng gắng sức. Từ đó họ quyết định bạn có đủ điều kiện không và chọn phương pháp phù hợp.
Nếu một nơi không có buổi này, hãy hỏi vì sao. Đây không phải bước có thể bỏ để tiết kiệm thời gian.
Những gì bạn phải khai báo
- Toàn bộ thuốc đang dùng, kể cả thuốc bổ, thực phẩm chức năng và thuốc nam.
- Tiền sử dị ứng, đặc biệt với thuốc.
- Bệnh nền: tim mạch, hô hấp, tiểu đường, bệnh về máu, bệnh thận.
- Từng gây mê trước đây và có vấn đề gì không.
- Người thân từng có phản ứng bất thường với thuốc mê.
- Hút thuốc, uống rượu, dùng chất kích thích.
- Đang mang thai hoặc nghi có thai.
- Từng ngủ ngáy nặng hoặc có ngưng thở khi ngủ.
Mỗi mục trong danh sách này đều có thể thay đổi cách bác sĩ gây mê chuẩn bị cho ca của bạn.
Vì sao tiền sử gia đình lại liên quan
Có những phản ứng hiếm với thuốc mê mang tính di truyền. Nếu trong nhà từng có người gặp vấn đề nghiêm trọng khi gây mê, hãy nói ra. Thông tin này có thể thay đổi hoàn toàn cách chuẩn bị cho ca mổ.
Đừng tự ngưng thuốc
Một số thuốc cần tạm ngưng trước mổ, một số phải tiếp tục uống kể cả sáng ngày mổ. Việc này do bác sĩ quyết định, không phải do bạn suy đoán. Tự ngưng thuốc tim mạch hay thuốc huyết áp trước mổ có thể gây hậu quả nghiêm trọng.
Nhịn ăn đúng cách
Bệnh viện sẽ dặn khoảng thời gian cụ thể tính từ bữa ăn và bữa uống cuối. Hãy làm đúng. Ăn một chút trước khi đi vì sợ đói có thể khiến ca mổ bị hoãn, hoặc tệ hơn là gây nguy hiểm khi bạn mất phản xạ bảo vệ đường thở.
Bỏ thuốc lá trước mổ
Hút thuốc ảnh hưởng tới hô hấp và tới quá trình lành vết thương. Hãy hỏi bác sĩ về khoảng thời gian nên ngưng trước mổ và cố gắng làm theo. Đây là việc hoàn toàn trong tầm kiểm soát của bạn và có tác động thật.
Xét nghiệm trước mổ
Một ca mổ đúng chuẩn luôn có xét nghiệm trước: công thức máu, chức năng đông máu, chức năng gan thận, đường huyết, và các thăm dò khác tuỳ tuổi và bệnh nền. Nếu một nơi mổ mà không yêu cầu xét nghiệm gì, đó là dấu hiệu rất xấu.
Những câu nên hỏi bác sĩ gây mê
- Ca của em dùng phương pháp vô cảm nào ạ.
- Với tình trạng sức khoẻ của em thì có điểm nào cần lưu ý không ạ.
- Em cần ngưng thuốc nào và tiếp tục thuốc nào ạ.
- Nhịn ăn uống từ mấy giờ ạ.
- Sau mổ em nằm theo dõi ở đâu và bao lâu ạ.
Giai đoạn hồi tỉnh
Nhiều biến cố xảy ra không phải trong lúc mổ mà trong những giờ đầu sau đó, khi thuốc mê đang hết tác dụng. Vì vậy khu hồi tỉnh và việc theo dõi sau mổ quan trọng ngang với phòng mổ. Hãy hỏi bạn sẽ nằm theo dõi ở đâu, bao lâu, và ai theo dõi.
Cảm giác sau khi tỉnh
Buồn nôn, lạnh run, đau họng, mệt mỏi, lơ mơ là những cảm giác thường gặp và sẽ giảm dần. Hãy báo cho nhân viên nếu bạn đau nhiều, khó thở, hoặc thấy bất thường. Đừng cố chịu vì nghĩ đó là chuyện đương nhiên.
Không tự về một mình
Sau gây mê hoặc an thần, bạn không được tự lái xe và không nên ở một mình trong ngày đầu. Phải có người đưa về và ở cùng. Nếu không sắp xếp được người, hãy dời lịch mổ.
Tóm lại
Hỏi về gây mê nhiều như bạn hỏi về dáng mũi. Yêu cầu có bác sĩ gây mê riêng, có buổi khám tiền mê, và có xét nghiệm trước mổ. Khai báo đầy đủ mọi thuốc và tiền sử, nhịn ăn đúng giờ, đừng tự ngưng thuốc, và luôn có người đưa về.
Câu hỏi thường gặp
Khám tiền mê là gì và có bắt buộc không?
Là buổi khám của bác sĩ gây mê trước ngày mổ, để đánh giá bạn có đủ điều kiện gây mê không và chọn phương pháp phù hợp. Đây là bước bắt buộc với các ca cần gây mê, không phải thủ tục có thể bỏ.
Vì sao phải nhịn ăn trước mổ?
Để dạ dày rỗng, giảm nguy cơ thức ăn trào ngược vào đường thở khi bạn mất phản xạ bảo vệ. Hãy làm đúng theo khoảng thời gian bệnh viện dặn, đừng tự rút ngắn dù chỉ một chút.
Có phải khai hết mọi thuốc đang dùng không?
Có, kể cả thuốc bổ, thực phẩm chức năng, thuốc nam và thuốc tránh thai. Nhiều loại ảnh hưởng tới đông máu hoặc tương tác với thuốc mê. Đừng tự ngưng thuốc nào mà chưa hỏi bác sĩ.
Gặp bác sĩ gây mê trước ngày mổ được không?
Được và nên yêu cầu. Nếu một nơi không sắp xếp được buổi gặp hay buổi khám tiền mê, hãy coi đó là dấu hiệu quan trọng về cách họ vận hành.