Mụn là vấn đề da phổ biến nhất và cũng là nơi người ta tự chữa lâu nhất. Nhiều người dành nhiều năm thử hết sản phẩm này tới sản phẩm khác, trong khi một buổi khám có thể rút ngắn cả quá trình. Bài này giúp bạn biết mình đang ở mức nào.
Ba mức để tự phân loại
- Mức nhẹ. Chủ yếu là mụn không viêm, vài nốt nhỏ, không đau, không để lại dấu.
- Mức vừa. Có mụn viêm sưng đỏ, xuất hiện đều đặn, đôi khi để lại vết thâm.
- Mức nặng. Nhiều nốt viêm lớn, đau, có nốt sâu dưới da, đã bắt đầu để lại sẹo.
Mức nhẹ thường chăm sóc tại nhà là đủ. Mức vừa nên đi khám. Mức nặng thì đi khám sớm chừng nào tốt chừng ấy, vì sẹo hình thành rồi thì việc xử lý khó hơn nhiều.
Chăm sóc tại nhà cho mức nhẹ
- Làm sạch dịu nhẹ hai lần mỗi ngày, không chà xát mạnh.
- Dưỡng ẩm với kết cấu nhẹ, đừng bỏ bước này.
- Chống nắng mỗi ngày.
- Không nặn.
- Kiên trì và cho thời gian tính bằng tuần.
Nếu muốn dùng sản phẩm đặc trị, hãy hỏi dược sĩ và thêm từng thứ một, bắt đầu với tần suất thưa.
Vì sao không nên nặn
Nặn mụn viêm bằng tay hoặc dụng cụ không vô khuẩn làm ba việc cùng lúc: đưa vi khuẩn vào, đẩy phần viêm xuống sâu hơn, và làm tổn thương mô xung quanh. Kết quả thường là nốt lâu lành hơn, vết thâm đậm hơn, và nguy cơ sẹo rỗ cao hơn.
Cảm giác nhẹ nhõm trong mười giây không đáng đổi lấy một vết thâm kéo dài nhiều tháng.
Những việc khiến mụn nặng thêm
- Rửa mặt quá nhiều lần hoặc dùng sản phẩm làm sạch quá mạnh.
- Chà xát bằng khăn hoặc dụng cụ.
- Dùng nhiều sản phẩm đặc trị cùng lúc.
- Bỏ dưỡng ẩm vì sợ bít da.
- Tự mua kháng sinh uống theo lời mách.
- Dùng kem trộn hoặc sản phẩm không rõ nguồn gốc.
- Chạm tay lên mặt liên tục.
Kháng sinh không phải thứ tự mua
Với mụn viêm, bác sĩ có thể kê thuốc theo phác đồ và theo dõi. Nhưng tự mua kháng sinh uống theo lời mách vừa không giải quyết được nguyên nhân, vừa góp phần vào tình trạng kháng thuốc. Nếu bạn nghĩ mình cần thuốc, hãy đi khám để được kê đúng.
Dấu hiệu nên đi khám da liễu
- Mụn viêm nhiều, sưng đau, có nốt sâu.
- Đã bắt đầu để lại sẹo rỗ hoặc vết thâm khó mờ.
- Kéo dài nhiều tháng không cải thiện dù đã chăm sóc cơ bản.
- Mụn xuất hiện đột ngột ở tuổi trưởng thành.
- Kèm các dấu hiệu khác như rối loạn kinh nguyệt, rậm lông.
- Ảnh hưởng tới tâm lý và sinh hoạt của bạn.
Điểm cuối cũng là lý do chính đáng. Không cần chờ tới khi mụn nặng mới được đi khám.
Mụn ở tuổi trưởng thành
Khá phổ biến, đặc biệt ở nữ, và đôi khi liên quan tới yếu tố nội tiết. Nếu mụn của bạn tập trung ở một vùng nhất định và thay đổi theo chu kỳ, hãy nói với bác sĩ. Đây là thông tin giúp họ định hướng.
Thâm sau mụn và sẹo rỗ là hai thứ khác nhau
Vết thâm là thay đổi sắc tố trên bề mặt và thường nhạt dần theo thời gian, nhanh hơn nếu bạn chống nắng tốt. Sẹo rỗ là mất mô, không tự đầy lại, và cần can thiệp để cải thiện. Hiểu khác biệt này giúp bạn kiên nhẫn với cái thứ nhất và đi khám sớm để phòng cái thứ hai.
Chống nắng giúp cả với mụn
Nhiều người bỏ chống nắng vì sợ bít da. Nhưng nắng làm vết thâm sau mụn đậm hơn và lâu mờ hơn. Hãy chọn sản phẩm có kết cấu phù hợp với da dầu thay vì bỏ hẳn bước này.
Ăn uống và lối sống
Mối liên hệ giữa chế độ ăn và mụn phức tạp và khác nhau giữa các cá nhân. Thay vì kiêng khem cực đoan theo lời mách, hãy để ý xem có thứ gì làm da bạn tệ hơn một cách nhất quán và nói với bác sĩ. Ngủ đủ và giảm căng thẳng thì có ích cho mọi người.
Đừng để mụn quyết định tâm trạng của bạn
Mụn ảnh hưởng tới sự tự tin và điều đó là thật, không phải chuyện nhỏ nhặt. Nếu nó khiến bạn ngại ra ngoài hoặc ảnh hưởng tới công việc và các mối quan hệ, hãy nói với bác sĩ về điều đó. Đây là lý do chính đáng để điều trị tích cực hơn.
Cảnh giác với lời hứa hết mụn sau một liệu trình
Điều trị mụn thường cần thời gian và cần duy trì. Một nơi hứa sạch mụn sau vài buổi thường đang bán hàng. Một bác sĩ nói về kế hoạch nhiều tháng và về việc phòng tái phát là người đang cho bạn thông tin đúng.
Tóm lại
Tự phân loại mức độ của mình, chăm sóc cơ bản và kiên trì với mức nhẹ, đi khám với mức vừa và nặng. Không nặn, không tự mua kháng sinh, không bỏ dưỡng ẩm và chống nắng. Và nếu mụn đang ảnh hưởng tới tinh thần bạn, đó tự nó đã là lý do đủ để đi khám.
Câu hỏi thường gặp
Có nên tự nặn mụn không?
Không nên, nhất là với mụn viêm sưng đỏ. Nặn bằng tay hoặc dụng cụ không vô khuẩn dễ gây nhiễm trùng, đẩy viêm xuống sâu hơn và làm tăng nguy cơ để lại sẹo rỗ và vết thâm lâu dài.
Khi nào mụn cần đi khám bác sĩ da liễu?
Khi có nhiều mụn viêm sưng đau, khi đã để lại sẹo, khi kéo dài nhiều tháng không cải thiện dù chăm sóc cơ bản, hoặc khi mụn ảnh hưởng tới tinh thần của bạn.
Mụn ở tuổi trưởng thành có bình thường không?
Có, và khá phổ biến, đặc biệt ở nữ. Nếu mụn xuất hiện muộn hoặc thay đổi theo chu kỳ, hãy đi khám để bác sĩ đánh giá, vì có thể liên quan tới yếu tố nội tiết.
Vì sao mụn nặng hơn sau khi dùng sản phẩm mới?
Có thể do kích ứng, do sản phẩm không phù hợp, hoặc do giai đoạn đầu của một số hoạt chất. Hãy ngưng và hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ thay vì tự tăng liều hoặc thêm sản phẩm khác lên trên.