Câu hỏi này nghe có vẻ chuyên môn nhưng thật ra rất dễ trả lời, vì ranh giới chỉ dựa trên hai điều: dịch vụ có đi qua da không, và có dùng thuốc thuộc diện phải kê đơn không. Nếu có một trong hai, phải có bác sĩ.
Nhóm không xâm lấn: kỹ thuật viên làm được
- Làm sạch da, hút mụn đầu đen ở lớp bề mặt.
- Đắp mặt nạ, dưỡng ẩm, massage mặt.
- Tẩy tế bào chết bằng phương pháp cơ học nhẹ.
- Xông hơi, chăm sóc thư giãn.
- Chăm sóc tóc và móng.
Điểm chung: không chảy máu, không đi vào bên dưới lớp sừng, không dùng thuốc kê đơn. Làm ở spa có tay nghề tốt là hoàn toàn hợp lý.
Nhóm xâm lấn: bắt buộc có bác sĩ
- Mọi hình thức tiêm, bất kể tiêm chất gì.
- Truyền dịch, truyền chất làm trắng.
- Rạch, cắt, khâu, dù nhỏ tới đâu.
- Lăn kim, phi kim ở độ sâu gây chảy máu.
- Laser và các thiết bị tác động vào lớp sâu của da.
- Bóc tách, đặt chỉ, cấy ghép.
Điểm chung: hàng rào bảo vệ của da bị phá vỡ, mở đường cho nhiễm trùng, và có nguy cơ phản ứng cần xử trí ngay.
Vùng xám dễ bị lợi dụng
Có những kỹ thuật nghe như chăm sóc da nhưng thực chất là xâm lấn: lăn kim sâu, một số phương pháp làm sáng da có dùng hoạt chất mạnh, điều trị bằng thiết bị năng lượng cao. Người bán thường mô tả chúng bằng ngôn ngữ nhẹ nhàng. Cách kiểm tra đơn giản: hỏi làm xong da có chảy máu hoặc bong tróc không, và có dùng thuốc tê không. Có là xâm lấn.
Thuốc tê không phải chi tiết nhỏ
Nhiều nơi bôi thuốc tê trước khi làm và coi đó là chuyện thường. Nhưng thuốc tê thuộc diện phải kê đơn thì việc sử dụng phải do người có thẩm quyền chỉ định. Bôi lượng lớn trên diện rộng, hoặc ủ quá lâu dưới màng bọc, có thể gây phản ứng toàn thân. Nếu nơi nào bôi tê mà không có bác sĩ, đó là dấu hiệu rõ ràng.
Ba câu hỏi trước khi ai đó chạm vào bạn
- Ai chỉ định dịch vụ này cho em ạ.
- Người trực tiếp làm là ai, có bằng cấp gì ạ.
- Nếu có phản ứng thì ở đây xử trí thế nào ạ.
Ba câu này ngắn, lịch sự, và đủ để lọc phần lớn rủi ro. Một cơ sở nghiêm túc trả lời được cả ba trong một phút.
Chỉ định phải đến từ bác sĩ, không từ tư vấn viên
Người tư vấn có thể giới thiệu dịch vụ, báo giá, sắp lịch. Nhưng việc bạn có phù hợp với một thủ thuật nào không, làm ở đâu trên mặt, dùng chất gì, thì phải do bác sĩ quyết định sau khi khám. Nếu bạn được chốt gói và đặt cọc mà chưa gặp bác sĩ lần nào, quy trình đó đã sai.
Khám trước khi làm là bắt buộc, không phải hình thức
Buổi khám để bác sĩ biết bạn có bệnh nền gì, đang dùng thuốc gì, có tiền sử dị ứng không, có đang mang thai hay cho con bú không, da bạn thuộc loại nào. Những điều đó thay đổi hẳn chỉ định. Buổi khám kéo dài ba mươi giây và kết thúc bằng câu làm được em ơi thì không phải khám.
Nói thật về tiền sử của mình
Đây là phần bạn kiểm soát được. Hãy kể hết: thuốc đang dùng kể cả thuốc bổ, bệnh nền, từng dị ứng gì, đã từng làm thủ thuật thẩm mỹ nào, có đặt chất làm đầy ở vùng nào trước đây không. Giấu thông tin để được làm là tự đặt mình vào nguy hiểm.
Đang mang thai hoặc cho con bú
Nhiều thủ thuật và hoạt chất không phù hợp trong giai đoạn này. Hãy nói ngay từ buổi tư vấn đầu tiên. Một cơ sở nghiêm túc sẽ hoãn lại và giải thích, thay vì tìm cách làm cho bằng được.
Sản phẩm dùng trên người bạn phải rõ nguồn gốc
Với mọi thứ được tiêm hoặc bôi sâu, hãy yêu cầu xem hộp và nhãn, và yêu cầu bóc sản phẩm trước mặt bạn. Chụp ảnh nhãn và số lô. Nếu nơi nào từ chối cho bạn nhìn thấy thứ sắp đưa vào cơ thể mình, hãy đứng dậy.
Vô khuẩn là thứ bạn quan sát được
- Người làm rửa tay hoặc sát khuẩn tay trước khi bắt đầu.
- Đeo găng mới.
- Kim và dụng cụ dùng một lần được bóc trước mặt bạn.
- Bàn làm việc sạch, có khay riêng.
- Vật sắc nhọn được bỏ vào hộp thu gom riêng.
Bạn không cần biết chuyên môn để nhận ra năm điều này.
Cơ sở phải có bộ xử trí cấp cứu
Hãy hỏi thẳng: ở đây có sẵn phương tiện xử trí phản ứng nặng không ạ. Đây là câu hỏi quan trọng nhất trước bất kỳ mũi tiêm nào. Nơi làm đúng có sẵn và có người biết dùng; nơi làm liều sẽ lảng sang chuyện khác.
Khi bị thuyết phục rằng ai làm cũng được
Lập luận thường gặp: chị làm nghề mười năm rồi, tay nghề quan trọng hơn bằng cấp. Kinh nghiệm có giá trị thật, nhưng nó không thay được thẩm quyền pháp lý và không thay được khả năng xử trí khi có biến cố. Hai thứ đó là lý do quy định tồn tại.
Tóm lại
Quy tắc gọn: có đi qua da hoặc có dùng thuốc kê đơn thì phải có bác sĩ. Hỏi ba câu trước khi để ai chạm vào mình, yêu cầu được gặp bác sĩ trước khi chốt gói, xem tận mắt sản phẩm sắp dùng, và hỏi nơi đó có gì để xử trí khi có phản ứng.
Câu hỏi thường gặp
Thế nào là dịch vụ xâm lấn?
Là dịch vụ làm tổn thương hàng rào bảo vệ của da hoặc đi vào bên dưới da, ví dụ tiêm, rạch, lăn kim sâu, một số loại laser tác động sâu. Nhóm này bắt buộc thực hiện tại cơ sở khám chữa bệnh.
Kỹ thuật viên có được làm laser không?
Tuỳ loại thiết bị và tuỳ quy định về phạm vi. Các kỹ thuật tác động sâu phải do người có chuyên môn y tế phù hợp thực hiện dưới sự chỉ định và giám sát của bác sĩ. Hãy hỏi rõ ai chỉ định và ai thực hiện.
Có được hỏi bằng cấp của người làm cho mình không?
Hoàn toàn được, và nên hỏi trước khi bắt đầu. Đây là thông tin bình thường mà cơ sở nghiêm túc sẵn sàng cung cấp. Nơi tỏ ra khó chịu với câu hỏi này là nơi bạn nên cân nhắc.
Thuốc tê bôi ngoài da thì có cần bác sĩ không?
Thuốc tê thuộc diện phải kê đơn thì việc dùng phải do người có thẩm quyền chỉ định, kể cả dạng bôi. Dùng tuỳ tiện với diện tích lớn có thể gây phản ứng toàn thân, nên đây không phải chi tiết nhỏ.